Knejjes u Kappelli
Il-Knisja Parrokkjali
Ħ’Attard saret parroċċa fl-1575, inqatgħet minn Birkirkara li qabel kienet konnessa magħha ekkleżjastikament, u sal-1579 kellha l-ewwel kappillan tagħha. Sa dan iż-żmien Ħ'Attard kellu 665 resident jgħixu f'165 dar. Uħud mill-ewwel bini ta’ nota ta’ Ħ’Attard kienu fil-fatt kappelli: dawn kienu jinkludu ‘tas-Salvatur’ u ‘tal-Lunzjata’ tas-seklu sittax sa Triq Notabile; dawn iż-żewġ kappelli ntlaqtu f’rejds Nazisti fl-1942 u sfortunatament ma baqgħux jeżistu. Din kienet kappella iżgħar li għadha tiffunzjona fuq in-naħa taż-Żebbuġ tal-istess rotta, kif ukoll il-kappella ta’ Sant’Anna, li qabel kienet iddedikata lil Santu Rokku, fi pjazzetta żgħira fil-qalba tar-raħal l-antik. Kappella oħra, li riċentament ġiet restawrata, kienet dik fil-wied, iddedikata lil San Pawl, il-qaddis patrun ta’ Malta, li kien iqim ukoll lil San Publju. F’din il-knisja ċkejkna, li wara nbniet mill-ġdid, bdiet issir Quddiesa tal-Ħadd ħafna żmien ilu. Żewġ kappelli oħra, waħda ddedikata lill-Madonna ‘Tal-Pilar’ li tmur lura għall-Gran Mastri, u oħra assoċjata mar-royalty Russa matul il-perjodu Brittaniku, ħafna qabel ir-refuġjati Russi mir-Rivoluzzjoni Bolxevika kmieni dan is-seklu, jinsabu f’ Palazz Sant'Anton. Il-quddiesa għadha tingħad regolarment f’tal-ewwel, filwaqt li l-ħitan tal-aħħar kienu fl-aħħar snin imżejna b’pitturi fl-istil Ortodoss Russu.
Il-knisja parrokkjali preżenti ddedikata lil Marija Assunta tlestiet fl-ewwel kwart tas-seklu sbatax u bdiet topera. Id-disinn ta’ din il-knisja parrokkjali, meqjusa bħala ġawhra arkitettonika u artistika, li fil-biċċa l-kbira tħalla mhux mittiefes, tħalla fil-biċċa l-kbira tagħha, ġie attribwit b’mod komuni lil persuna ta’ Ħ’Attard b’talent kbir, is-surmast-sengħa jew scalpellino Tumas Dingli, li ċertament ħadem fuqha; jista’ jkun ukoll bl-ispirazzjoni ta’ surmast anzjan, Vittorio Cassar, iben il-famuż perit Girolamo Cassar. Minbarra l-finezza tal-elementi barokk Rinaxximentali tagħha, il-knisja parrokkjali ta’ Ħ’Attard ġiet kontinwament arrikkita b’żidiet artistiċi, fosthom pitturi ta’ surmasti magħrufa, bħal Francesco Zahra, b’oħrajn attribwiti lil Stefano Erardi.
